Tiroid, hormonlar, PCOS, düşük… Bunlar bir kadının kalbine çok ağır gelen kelimeler. Benim için de öyleydi. Ama bugün bu satırları kucağımda oğlum varken yazıyorum. Bu yazı bir “tıbbi protokol” değil; sadece PCOS’lu, düşük yaşamış bir kadının, bedenine ve hayatına yeniden sahip çıkma hikâyesi. Belki sen de bir yerinde kendini bulursun.

PCOS ve Düşük Hikâyem: Bedenime Güvenimi Kaybettiğim Yer

PCOS tanısı almak zaten başlı başına zor. Adet düzensizlikleri, kilo alma eğilimi, şişkinlik, akne, insülin direnci korkusu… Bir de bunun üstüne düşük yaşayınca, içimdeki his çok netti:
“Vücudum beni yarı yolda bıraktı.”

Uzun bir süre kendimi suçladım. “Keşke daha önce dikkat etseydim, keşke…“ cümleleri beynimde dönüp durdu. Sonra bir gün şunu fark ettim:
Evet, bazı şeyleri kontrol edemem; ama bedenime destek olmak için yapabileceğim çok şey var.

İşte ondan sonra yavaş yavaş, ama çok bilinçli bir şekilde hayatımı değiştirmeye başladım.

Hamile Kalmak İçin Yaptıklarım: Temelden Başladım

Bu süreçte yaptığım her şeyi bir anda değil, adım adım ekledim. En önemlisi, bunların hepsi benim için işe yarayan şeyler; herkes için “doğru protokol” olmak zorunda değil. Ama belki sana fikir verir.

1. Beslenmemi Kökten Değiştirdim

Önce soframı değiştirdim. Çünkü PCOS’ta insülin, kan şekeri, inflamasyon… Hepsi beslenmeyle çok bağlantılı.

• Protein odaklı beslenmeye başladım.
  Günde yaklaşık 90–100 gram hayvansal protein almaya çalıştım. Et, tavuk, balık, yumurta ve ev yapımı yoğurt mutfağımın merkezine yerleşti.
• E vitamininden zengin yağlara yöneldim:
  Zeytinyağı, tereyağı, kuruyemişler gibi kaliteli yağlara öncelik verdim.
• Ekmeği hayatımdan tamamen çıkarmadım, ama şekle soktum.
  Ekmeği sadece kahvaltıda ve kendi yaptığım ekmek şeklinde tükettim.
• Yoğurdumu kendim mayalamaya başladım.
  Hem bağırsak sağlığı, hem katkısız olmasına önem verdim.
• Ayda 2 gün su orucu yaptım.
  Bu günlerde sadece su içtim. Bunu yapmadan önce çok araştırdım, kendi sınırlarımı dinledim; kimseye kontrolsüzce “yap” demem. Ama bende inflamasyonu ve şişkinlik hissini azalttığını fark ettim.
• Toplamda 10 kilo verdim.
  62 kilodan 52 kiloya düştüm. Bu sadece görüntü olarak değil, hormonal olarak da beni rahatlattı.

2. Takviyeler: Bilinçli ve Planlı Kullandım

Her şeyi rastgele değil, belirli bir mantıkla ve mümkün olduğunca bilimsel okumalar sonrası ekledim. (Not: Bunlar benim deneyimim; herkes mutlaka doktoruna danışmalı.)

• Her sabah aç karna:
  • Demir (ciger ya da kofte kahvaltida)
  • NMN
  • B vitamini
  • Myo-inositol
• Yemekten sonra:
  • D ve K vitamini
  • Omega-3
• Düzenli olarak:
  • Magnezyum glisinat
  • Omega-3
  • Zaman zaman resveratrol
• 3 ay içinde aksamlari
  • Magnezyum
  • Apigenin (özellikle uyku ve sinir sistemi için eklemiştim)
• Bazı günler mantar kahvesi de tüketiyordum (ogleden sonra kahve alternatifi).

Bütün bu süreçte amacım;
inflamasyonu azaltmak, stresi regüle etmek, uyku kalitemi artırmak ve hücresel enerjimi desteklemekti.

3. Sinir Sistemimi Düzenledim: Soğuk Duş, Yoga, Yürüyüş

Hormonal sistem tek başına çalışmıyor; sinir sistemimizle çok iç içe.

• Sabahları soğuk duş almaya başladım.
  İlk başta zorlayıcıydı ama bir süre sonra hem uyanıklığımı hem de dayanıklılığımı artırdı.
• Wim Hof nefes egzersizlerini rutine ekledim.
  Nefes, gerçekten sinir sistemimin “reset tuşu” gibi oldu.
• Neredeyse her sabah:
  • Kısa ama düzenli yoga
  • Yürüyüş (özellikle güneş ışığı almak için sabahları)

Bunlar hem insülin duyarlılığımı hem de stres toleransımı artırmış olmalı. Kendimi daha merkezlenmiş ve sakin hissetmeye başladım.

4. Kahve Alışkanlığımı Değiştirdim

Eskiden uyanır uyanmaz kahve içenlerdendim.
Bu süreçte:

• Sabah uyanır uyanmaz kahveyi bıraktım.
• En az 90 dakika bekleyerek kahve içmeye başladım.

Bu küçük gibi görünen değişiklik bile gün içi enerjimi, anksiyete seviyemi ve uykumu olumlu etkiledi.

5. Toksin Yükümü Azalttım: Cildimden, Evimden, Çamaşırımdan

Bir diğer büyük adım, vücuduma dışarıdan giren kimyasalları azaltmak oldu.

• Parfüm kullanmayı bıraktım.
• Makyaj malzemelerimi minimuma indirdim, çoğunu tamamen bıraktım.
• Kimyasal şampuan ve deterjanları bıraktım.
• Çamaşır yumuşatıcısı yerine sirke kullandım.
• Doğal roll-on kullanmaya başladım.

Bedenime, “Sana daha az yük bindireceğim” demek gibiydi bu. Cildim daha sakinleşti, baş ağrılarım azaldı, kendimi daha “temiz” hissettim.

6. Dopamin Detoksu: Zihnimi de Temizledim

Sadece bedenime değil, zihnime de alan açmam gerektiğini fark ettim.

• Haftasonları dopamin detoksu yapıyordum.
  Telefona, ekrana olabildiğince az bakıyordum.
• Sessizce:
  • Kitap okuyordum
  • Ev işleriyle ilgileniyordum
  • Basit, yavaş, sakin bir hayat pratiği deniyordum.

Bu, zihnimin sürekli uyarılma halini azalttı. Daha odaklı, daha sakin oldum. Bence bu da hormonları dolaylı olarak ciddi şekilde etkiliyor.

7. Eşim de Yanımdaydı: Ortak Bir Yolculuk

En güzel kısmı şu: Bu süreci tek başıma yaşamadım.

Eşim de bana eşlik etti:

• O da soğuk duş almaya başladı.
• Birlikte yürüyüş yaptık.
• Yoga yaptık.
• O da magnezyum ve apigenin takviyesi aldı.
• Mutfak düzenini beraber uyguladık.

Bu sadece hamile kalma sürecimi değil, ilişkimizi de güçlendirdi. Beraber iyileşmeyi seçtik.

Sonuç: 3 Ay İçinde Gelen Değişim

Tüm bunları bir “checklist” gibi düşünme; bunlar benim içgüdüsel, araştırmalı, deneyimli adımlarımın toplamı.

• 3 ay içinde:
  • 10 kilo verdim (62 → 52 kg)
  • Enerjim arttı
  • Uyku kalitem yükseldi
  • Adet döngüm daha öngörülebilir hale geldi
  • Kendimi bedenime daha yakın hissetmeye başladım

Ve sonra bir gün…
O tanıdık ama her seferinde kalbi hızlandıran iki çizgiyle karşılaştım.

Hamilelik testindeki o iki çizgi, sadece bir gebeliğin değil,
bütün bu dönemde verdiğim emeğin, sabrın, gözyaşının, umudun bir karşılığı gibiydi.

Bu Yazıyı Okuyan Senin İçin

Şunu net söylemek istiyorum:

• PCOS’un var diye asla umutsuz değilsin.
• Düşük yaşadın diye vücudun sana düşman değil.
• Her şey “sadece senin elinde” de değil; ama sana düşen kısmı yapma gücü sende.

Ben neler yaptığımı, doktora danışmadan yapılmaması gereken şeylerin de farkında olarak paylaşıyorum. Bu bir “tavsiye listesi” değil; bir yolculuğun haritası.

Bedenine yeniden güvenmeye başlayabilirsin.
Küçük adımlar, bazen çok büyük kapılar açabiliyor. 🌱💚

Referanslar:

1. ^Wolf WM, Wattick RA, Kinkade ON, Olfert MDGeographical Prevalence of Polycystic Ovary Syndrome as Determined by Region and Race/Ethnicity.Int J Environ Res Public Health.(2018-11-20)
2. ^Shukla A, Rasquin LI, Anastasopoulou CPolycystic Ovarian Syndrome.StatPearls.(2025 Jan)
3. ^Ndefo UA, Eaton A, Green MRPolycystic ovary syndrome: a review of treatment options with a focus on pharmacological approaches.P T.(2013-Jun)
4. ^Williams T, Mortada R, Porter SDiagnosis and Treatment of Polycystic Ovary SyndromeAmerican Family Physician.(2016-07-15)
5. ^Feingold KR, Ahmed SF, Anawalt B, Blackman MR, Boyce A, Chrousos G, Corpas E, de Herder WW, Dhatariya K, Dungan K, Hofland J, Kalra S, Kaltsas G, Kapoor N, Koch C, Kopp P, Korbonits M, Kovacs CS, Kuohung W, Laferrère B, Levy M, McGee EA, McLachlan R, Muzumdar R, Purnell J, Rey R, Sahay R, Shah AS, Singer F, Sperling MA, Stratakis CA, Trence DL, Wilson DP, Legro RSEvaluation and Treatment of Polycystic Ovary Syndrome.Endotext.(2000)
6. ^Unfer V, Facchinetti F, Orrù B, Giordani B, Nestler JMyo-inositol effects in women with PCOS: a meta-analysis of randomized controlled trialsEndocr Connect.(2017 Nov)
7. ^Showell MG, Mackenzie-Proctor R, Jordan V, Hodgson R, Farquhar CInositol for subfertile women with polycystic ovary syndrome.Cochrane Database Syst Rev.(2018-12-20)
8. ^Günalan E, Yaba A, Yılmaz BThe effect of nutrient supplementation in the management of polycystic ovary syndrome-associated metabolic dysfunctions: A critical reviewJ Turk Ger Gynecol Assoc.(2018-11-15)
9. ^Pundir J, Charles D, Sabatini L, Hiam D, Jitpiriyaroj S, Teede H, Coomarasamy A, Moran L, Thangaratinam SOverview of systematic reviews of non-pharmacological interventions in women with polycystic ovary syndrome.Hum Reprod Update.(2019-03-01)
10. ^Líška Dávid, Záhumensky JozefConservative possibilities influencing PCOS syndrome – the importance of nutrition.Ceska Gynekol.(2021)
11. ^Maryam Kazemi, Amir Hadi, Roger A Pierson, Marla E Lujan, Gordon A Zello, Philip D ChilibeckEffects of Dietary Glycemic Index and Glycemic Load on Cardiometabolic and Reproductive Profiles in Women with Polycystic Ovary Syndrome: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled TrialsAdv Nutr.(2021 Feb 1)
12. ^Shele G, Genkil J, Speelman DA Systematic Review of the Effects of Exercise on Hormones in Women with Polycystic Ovary Syndrome.J Funct Morphol Kinesiol.(2020-May-31)
13. ^Benham JL, Yamamoto JM, Friedenreich CM, Rabi DM, Sigal RJRole of exercise training in polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis.Clin Obes.(2018-Aug)
14. ^Pastore LM, Williams CD, Jenkins J, Patrie JTTrue and sham acupuncture produced similar frequency of ovulation and improved LH to FSH ratios in women with polycystic ovary syndrome.J Clin Endocrinol Metab.(2011-Oct)
15. ^Wen Q, Hu M, Lai M, Li J, Hu Z, Quan K, Liu J, Liu H, Meng Y, Wang S, Wen X, Yu C, Li S, Huang S, Zheng Y, Lin H, Liang X, Lu L, Mai Z, Zhang C, Wu T, Ng EHY, Stener-Victorin E, Ma HEffect of acupuncture and metformin on insulin sensitivity in women with polycystic ovary syndrome and insulin resistance: a three-armed randomized controlled trial.Hum Reprod.(2022-Mar-01)
16. ^Héctor F Escobar-MorrealePolycystic ovary syndrome: definition, aetiology, diagnosis and treatmentNat Rev Endocrinol.(2018 May)
17. ^Rosenfield RL, Ehrmann DAThe Pathogenesis of Polycystic Ovary Syndrome (PCOS): The Hypothesis of PCOS as Functional Ovarian Hyperandrogenism Revisited.Endocr Rev.(2016-10)
18. ^Camila Cremonezi Japur, Rosa Wanda Diez-Garcia, Fernanda Rodrigues de Oliveira Penaforte, Geórgia das Graças Pena, Lúcio Borges de Araújo, Marcos Felipe Silva de SáInsulin, ghrelin and early return of hunger in women with obesity and polycystic ovary syndromePhysiol Behav.(2019 Jul 1)
19. ^J ChakrabartiSerum leptin level in women with polycystic ovary syndrome: correlation with adiposity, insulin, and circulating testosteroneAnn Med Health Sci Res.(2013 Apr)
20. ^Teresa Vilariño-García, Antonio Pérez-Pérez, Esther Santamaría-López, Nicolás Prados, Manuel Fernández-Sánchez, Víctor Sánchez-MargaletSam68 mediates leptin signaling and action in human granulosa cells: possible role in leptin resistance in PCOSEndocr Connect.(2020 Jun)
21. ^Zhang X, Zheng Y, Guo Y, Lai ZThe Effect of Low Carbohydrate Diet on Polycystic Ovary Syndrome: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.Int J Endocrinol.(2019)
22. ^Galletly C, Moran L, Noakes M, Clifton P, Tomlinson L, Norman RPsychological benefits of a high-protein, low-carbohydrate diet in obese women with polycystic ovary syndrome–a pilot study.Appetite.(2007-Nov)
23. ^Rondanelli M, Perna S, Faliva M, Monteferrario F, Repaci E, Allieri FFocus on metabolic and nutritional correlates of polycystic ovary syndrome and update on nutritional management of these critical phenomena.Arch Gynecol Obstet.(2014-Dec)
24. ^Farrell K, Antoni MHInsulin resistance, obesity, inflammation, and depression in polycystic ovary syndrome: biobehavioral mechanisms and interventions.Fertil Steril.(2010-Oct)
25. ^Ross RDoes exercise without weight loss improve insulin sensitivity?Diabetes Care.(2003-Mar)
26. ^Gower BA, Chandler-Laney PC, Ovalle F, Goree LL, Azziz R, Desmond RA, Granger WM, Goss AM, Bates GWFavourable metabolic effects of a eucaloric lower-carbohydrate diet in women with PCOS.Clin Endocrinol (Oxf).(2013-Oct)
27. ^Yu HF, Chen HS, Rao DP, Gong JAssociation between polycystic ovary syndrome and the risk of pregnancy complications: A PRISMA-compliant systematic review and meta-analysis.Medicine (Baltimore).(2016-Dec)
28. ^Artini PG, Obino MER, Sergiampietri C, Pinelli S, Papini F, Casarosa E, Cela VPCOS and pregnancy: a review of available therapies to improve the outcome of pregnancy in women with polycystic ovary syndrome.Expert Rev Endocrinol Metab.(2018-03)
29. ^Spritzer PM, Barone CR, Oliveira FBHirsutism in Polycystic Ovary Syndrome: Pathophysiology and Management.Curr Pharm Des.(2016)
30. ^Woodward A, Klonizakis M, Broom DExercise and Polycystic Ovary Syndrome.Adv Exp Med Biol.(2020)
31. ^Kite C, Lahart IM, Afzal I, Broom DR, Randeva H, Kyrou I, Brown JEExercise, or exercise and diet for the management of polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis.Syst Rev.(2019-02-12)
32. ^Muma NA, Rowell PPEffects of chronic choline and lecithin on mouse hippocampal dendritic spine density.Exp Aging Res.(1988)

Examine Database References

1. Blood glucose – Maan P, Gautam R, Vasudevan S, Menon GR, Arora A, Nair A, Jabbar PK, Arora TPharmacological and Non-Pharmacological Interventions for Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) in Indian Women: A Systematic Review and Meta-Analysis.Pharmaceuticals (Basel).(2025 May 2)
2. Blood glucose – Donà G, Sabbadin C, Fiore C, Bragadin M, Giorgino FL, Ragazzi E, Clari G, Bordin L, Armanini DInositol administration reduces oxidative stress in erythrocytes of patients with polycystic ovary syndromeEur J Endocrinol.(2012 Apr)
3. Blood glucose – Costantino D, Minozzi G, Minozzi E, Guaraldi CMetabolic and hormonal effects of myo-inositol in women with polycystic ovary syndrome: a double-blind trialEur Rev Med Pharmacol Sci.(2009 Mar-Apr)
4. Blood glucose – M Nordio, E ProiettiThe combined therapy with myo-inositol and D-chiro-inositol reduces the risk of metabolic disease in PCOS overweight patients compared to myo-inositol supplementation aloneEur Rev Med Pharmacol Sci.(2012 May)
5. Blood glucose – Gerli S, Mignosa M, Di Renzo GCEffects of inositol on ovarian function and metabolic factors in women with PCOS: a randomized double blind placebo-controlled trialEur Rev Med Pharmacol Sci.(2003 Nov-Dec)
6. Blood glucose – Alessandro D Genazzani, Alessia Prati, Susanna Santagni, Federica Ricchieri, Elisa Chierchia, Erica Rattighieri, Annalisa Campedelli, Tommaso Simoncini, Paolo G ArtiniDifferential insulin response to myo-inositol administration in obese polycystic ovary syndrome patientsGynecol Endocrinol.(2012 Dec)
7. Blood glucose – Greff D, Juhász AE, Váncsa S, Váradi A, Sipos Z, Szinte J, Park S, Hegyi P, Nyirády P, Ács N, Várbíró S, Horváth EMInositol is an effective and safe treatment in polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.Reprod Biol Endocrinol.(2023-Jan-26)
8. PCOS Symptoms – Raffone E, Rizzo P, Benedetto VInsulin sensitiser agents alone and in co-treatment with r-FSH for ovulation induction in PCOS womenGynecol Endocrinol.(2010 Apr)
9. PCOS Symptoms – Unfer V, Carlomagno G, Rizzo P, Raffone E, Roseff SMyo-inositol rather than D-chiro-inositol is able to improve oocyte quality in intracytoplasmic sperm injection cycles. A prospective, controlled, randomized trialEur Rev Med Pharmacol Sci.(2011 Apr)
10. PCOS Symptoms – Ciotta L, Stracquadanio M, Pagano I, Carbonaro A, Palumbo M, Gulino FEffects of myo-inositol supplementation on oocyte’s quality in PCOS patients: a double blind trialEur Rev Med Pharmacol Sci.(2011 May)
11. PCOS Symptoms – Genazzani AD, Lanzoni C, Ricchieri F, Jasonni VMMyo-inositol administration positively affects hyperinsulinemia and hormonal parameters in overweight patients with polycystic ovary syndromeGynecol Endocrinol.(2008 Mar)
12. PCOS Symptoms – Iuorno MJ, Jakubowicz DJ, Baillargeon JP, Dillon P, Gunn RD, Allan G, Nestler JEEffects of d-chiro-inositol in lean women with the polycystic ovary syndromeEndocr Pract.(2002 Nov-Dec)
13. PCOS Symptoms – Zacchè MM, Caputo L, Filippis S, Zacchè G, Dindelli M, Ferrari AEfficacy of myo-inositol in the treatment of cutaneous disorders in young women with polycystic ovary syndromeGynecol Endocrinol.(2009 Aug)
14. Gestational Diabetes Risk – D’Anna R, Di Benedetto V, Rizzo P, Raffone E, Interdonato ML, Corrado F, Di Benedetto AMyo-inositol may prevent gestational diabetes in PCOS womenGynecol Endocrinol.(2012 Jun)
15. Pregnancy Complications – Showell MG, Mackenzie-Proctor R, Jordan V, Hodgson R, Farquhar CInositol for subfertile women with polycystic ovary syndrome.Cochrane Database Syst Rev.(2018-12-20)
16. Blood glucose – Izadi A, Ebrahimi S, Shirazi S, Taghizadeh S, Parizad M, Farzadi L, Gargari BPHormonal and Metabolic Effects of Coenzyme Q10 and/or Vitamin E in Patients With Polycystic Ovary SyndromeJ Clin Endocrinol Metab.(2019 Feb 1)
17. High-density lipoprotein (HDL) – Tianqing Zhang, Qi He, Hao Xiu, ZiZhu Zhang, Yao Liu, Zhenrong Chen, Hengjing HuEfficacy and Safety of Coenzyme Q10 Supplementation in the Treatment of Polycystic Ovary Syndrome: a Systematic Review and Meta-analysisReprod Sci.(2022 Aug 8)
18. Blood glucose – Vargas ML, Almario RU, Buchan W, Kim K, Karakas SEMetabolic and endocrine effects of long-chain versus essential omega-3 polyunsaturated fatty acids in polycystic ovary syndromeMetabolism.(2011 Dec)
19. Blood glucose – Fazelian S, Rouhani MH, Bank SS, Amani RChromium supplementation and polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysisJ Trace Elem Med Biol.(2017 Jul)
20. Oxidative Stress Biomarkers – Morvaridzadeh M, Estêvão MD, Qorbani M, Heydari H, Hosseini AS, Fazelian S, Belančić A, Persad E, Rezamand G, Heshmati JThe effect of chromium intake on oxidative stress parameters: A systematic review and meta-analysis.J Trace Elem Med Biol.(2022-Jan)
21. Oxidative Stress Biomarkers – Jamilian M, Bahmani F, Siavashani MA, Mazloomi M, Asemi Z, Esmaillzadeh AThe Effects of Chromium Supplementation on Endocrine Profiles, Biomarkers of Inflammation, and Oxidative Stress in Women with Polycystic Ovary Syndrome: a Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled TrialBiol Trace Elem Res.(2016 Jul)
22. Glycemic Control – Jamilian M, Asemi ZChromium Supplementation and the Effects on Metabolic Status in Women with Polycystic Ovary Syndrome: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled TrialAnn Nutr Metab.(2015)
23. Glycemic Control – Lydic ML, McNurlan M, Bembo S, Mitchell L, Komaroff E, Gelato MChromium picolinate improves insulin sensitivity in obese subjects with polycystic ovary syndromeFertil Steril.(2006 Jul)
24. C-Reactive Protein (CRP) – Zhang X, Cui L, Chen B, Xiong Q, Zhan Y, Ye J, Yin QEffect of chromium supplementation on hs-CRP, TNF-α and IL-6 as risk factor for cardiovascular diseases: A meta-analysis of randomized-controlled trials.Complement Ther Clin Pract.(2021-Feb)
25. Blood glucose – Mansooreh Samimi, Mehri Jamilian, Faraneh Afshar Ebrahimi, Maryam Rahimi, Banafsheh Tajbakhsh, Zatollah AsemiOral carnitine supplementation reduces body weight and insulin resistance in women with polycystic ovary syndrome: a randomized, double-blind, placebo-controlled trialClin Endocrinol (Oxf).(2016 Jun)
26. Insulin – Gong Y, Jiang T, He H, Wang Y, Wu GL, Shi Y, Cai Q, Xiong CL, Shen R, Li JEffects of carnitine on glucose and lipid metabolic profiles and fertility outcomes in women with polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis.Clin Endocrinol (Oxf).(2023-May)
27. C-Reactive Protein (CRP) – Hamid Reza Talari, Zeinab Jafari Azad, Yaser Hamidian, Mansooreh Samimi, Hamid Reza Gilasi, Faraneh Ebrahimi Afshar, Vahidreza Ostadmohammadi, Zatollah AsemiEffects of Carnitine Administration on Carotid Intima-media Thickness and Inflammatory Factors in Patients with Polycystic Ovary Syndrome: A Randomized, Double-blind, Placebo-controlled TrialInt J Prev Med.(2019 Jun 7)
28. Body Mass Index (BMI) – Mohd Falihin Mohd Shukri, Mohd Noor Norhayati, Salziyan Badrin, Azidah Abdul KadirEffects of L-carnitine supplementation for women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysisPeerJ.(2022 Sep 16)
29. Blood glucose – Abu-Zaid A, Alzayed MM, Albahrani SJ, Almaqhawi A, Al Shaikh MA, Baradwan S, Almudiheem NA, Abuzaid M, Adly HM, Saleh SAK, Alomar ODoes Magnesium Affect Sex Hormones and Cardiometabolic Risk Factors in Patients with PCOS? Findings from a Systematic Review and Meta-Analysis.Medicina (Kaunas).(2025 Feb 6)
30. Blood glucose – Farsinejad-Marj M, Azadbakht L, Mardanian F, Saneei P, Esmaillzadeh AClinical and Metabolic Responses to Magnesium Supplementation in Women with Polycystic Ovary Syndrome.Biol Trace Elem Res.(2020-Aug)
31. Oxidative Stress Biomarkers – Reihaneh Mousavi, Mohammad Alizadeh, Mohammad Asghari Jafarabadi, Lida Heidari, Roshan Nikbakht, Hossein Babaahmadi Rezaei, Majid KarandishEffects of Melatonin and/or Magnesium Supplementation on Biomarkers of Inflammation and Oxidative Stress in Women with Polycystic Ovary Syndrome: a Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled TrialBiol Trace Elem Res.(2021 May 19)
32. Insulin – Mohammad Alizadeh, Majid Karandish, Mohammad Asghari Jafarabadi, Lida Heidari, Roshan Nikbakht, Hossein Babaahmadi Rezaei, Reihaneh MousaviMetabolic and hormonal effects of melatonin and/or magnesium supplementation in women with polycystic ovary syndrome: a randomized, double-blind, placebo-controlled trialNutr Metab (Lond).(2021 Jun 6)
33. Acne Symptoms – Jaripur M, Ghasemi-Tehrani H, Askari G, Gholizadeh-Moghaddam M, Clark CCT, Rouhani MHThe effects of magnesium supplementation on abnormal uterine bleeding, alopecia, quality of life, and acne in women with polycystic ovary syndrome: a randomized clinical trial.Reprod Biol Endocrinol.(2022-Aug-02)
34. Blood glucose – Xie L, Zhang D, Ma H, He H, Xia Q, Shen W, Chang H, Deng Y, Wu Q, Cong J, Wang CC, Wu XThe Effect of Berberine on Reproduction and Metabolism in Women with Polycystic Ovary Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Control Trials.Evid Based Complement Alternat Med.(2019)
35. Blood glucose – Zamani M, Zarei M, Nikbaf-Shandiz M, Hosseini S, Shiraseb F, Asbaghi OThe effects of berberine supplementation on cardiovascular risk factors in adults: A systematic review and dose-response meta-analysis.Front Nutr.(2022)
36. High-density lipoprotein (HDL) – Blais JE, Huang X, Zhao JVOverall and Sex-Specific Effect of Berberine for the Treatment of Dyslipidemia in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials.Drugs.(2023-Apr)
37. Blood glucose – Liu J, Su H, Jin X, Wang L, Huang JThe effects of N-acetylcysteine supplement on metabolic parameters in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis.Front Nutr.(2023)
38. Follicle-Stimulating Hormone – Zahra Shahveghar Asl, Karim Parastouei, Eslam EskandariThe effects of N-acetylcysteine on ovulation and sex hormones profile in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysisBr J Nutr.(2023 Jan 4)
39. Blood glucose – Heshmati J, Sepidarkish M, Morvaridzadeh M, Farsi F, Tripathi N, Razavi M, Rezaeinejad MThe effect of cinnamon supplementation on glycemic control in women with polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis.J Food Biochem.(2021 Jan)
40. Blood glucose – Yu M, Chen S, Liu X, Dong H, Wang DCThe impact of vitamin D supplementation on glycemic control and lipid metabolism in polycystic ovary syndrome: a systematic review of randomized controlled trials.BMC Endocr Disord.(2025 Apr 21)
41. Blood glucose – Mohammadi S, Ziaei S, Morvaridi M, Hasani M, Mirtaheri E, Farsi F, Ebrahimi S, Daneshzad E, Heshmati JImpacts of Curcumin Supplementation on Cardiometabolic Risk Factors in Patients With Polycystic Ovary Syndrome: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis.Health Sci Rep.(2025 Mar)
42. Blood glucose – Zhao G, Fan Y, Li R, Huang Y, Li W, Zhao Y, Zhou M, He JThe effectiveness of nutritional supplements in improving polycystic ovary syndrome in women: a systematic review and network meta-analysis.Reprod Biol Endocrinol.(2025 Jul 3)
43. Oxidative Stress Biomarkers – Wei Y, Zhang X, Meng Y, Wang Q, Xu H, Chen LThe Effects of Resistant Starch on Biomarkers of Inflammation and Oxidative Stress: A Systematic Review and Meta-Analysis.Nutr Cancer.(2022)
44. Insulin – Yin S, Zhu F, Zhou Q, Chen M, Wang X, Chen QLack of Efficacy of Pomegranate Supplementation on Insulin Resistance and Sensitivity: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.Phytother Res.(2024 Nov 5)
45. Insulin – Nasiri M, Monazzami A, Alavimilani S, Asemi ZModulation of hormonal, metabolic, inflammatory and oxidative stress biomarkers in women with polycystic ovary syndrome following combined (resistant and endurance) training: a randomized controlled trail.BMC Endocr Disord.(2025 Jan 2)
46. Weight – Hu R, Zhang L, Zhu J, Zhao S, Yin L, Hu JWeight loss effects of non-pharmacological interventions in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and network meta-analysis.PeerJ.(2025)
47. Weight – Mousavi SM, Milajerdi A, Sheikhi A, Kord-Varkaneh H, Feinle-Bisset C, Larijani B, Esmaillzadeh AResveratrol supplementation significantly influences obesity measures: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials.Obes Rev.(2019-Mar)
48. High-density lipoprotein (HDL) – Larik MO, Ahmed A, Khan L, Iftekhar MAEffects of resveratrol on polycystic ovarian syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.Endocrine.(2024-Jan)
49. Total cholesterol – Ali Fadlalmola H, Elhusein AM, Al-Sayaghi KM, Albadrani MS, Swamy DV, Mamanao DM, El-Amin EI, Ibrahim SE, Abbas SMEfficacy of resveratrol in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials.Pan Afr Med J.(2023)
50. Blood Urea Nitrogen (BUN) – Abdollahi S, Vajdi M, Meshkini F, Vasmehjani AA, Sangsefidi ZS, Clark CCT, Soltani SResveratrol may mildly improve renal function in the general adult population: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials.Nutr Res.(2023-May)
51. Endothelial Function – Mohammadipoor N, Shafiee F, Rostami A, Kahrizi MS, Soleimanpour H, Ghodsi M, Ansari MJ, Bokov DO, Jannat B, Mosharkesh E, Pour Abbasi MSResveratrol supplementation efficiently improves endothelial health: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.Phytother Res.(2022-Sep)
52. Weight – Colonetti L, Grande AJ, Toreti IR, Ceretta LB, da Rosa MI, Colonetti TGreen tea promotes weight loss in women with polycystic ovary syndrome: Systematic review and meta-analysis.Nutr Res.(2022 Aug)
53. Body Mass Index (BMI) – Hooshmandi H, Ghadiri-Anari A, Ranjbar AM, Fallahzadeh H, Hosseinzadeh M, Nadjarzadeh AEffects of licorice extract in combination with a low-calorie diet on obesity indices, glycemic indices, and lipid profiles in overweight/obese women with polycystic ovary syndrome (PCOS): a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.J Ovarian Res.(2024 Jul 30)
54. Depression Symptoms – Varaee H, Darand M, Hassanizadeh S, Hosseinzadeh MEffect of low-carbohydrate diet on depression and anxiety: A systematic review and meta-analysis of controlled trials.J Affect Disord.(2023-Mar-15)