Herkese selam, Gectigimiz ay Turkiye ziyaretim sirasinda yanima aldigim bebek bezleri bitti. Aslinda tek tek hesaplamis olmama ragmen yanima yedek paketi almamistim. Her neyse mecburen kendime bir cozum uretmem gerekiyordu ve incelemeye basladim. Bebek bezi bittigi anda ben Kurban Bayraminin arefe gunundeydim, yani online siparis icin cikmazdaydim, bu nedenle markette bulabildigim herkesin aldigi bezlerden bir markayi aldim. Ama o markadan bahsetmeden once sizlere neden bebek bezi alirken bu kadar pimpirikli davrandigimdan, bebek bezi alirken nelere dikkat edilmesi gerektisinden bir farmasotik uzmani olarak bahsetmek istiyorum.

bir ürünün “bebeğin cildiyle temas eden” tarafı; sadece nem, idrar veya dışkıyla değil, o bezin üretiminde kullanılan onlarca farklı kimyasal ve katkı maddesiyle de temas ediyor demektir.
Ve bebeklerin cildi, yetişkinlere göre 5 kata kadar daha geçirgen ve hassas olabilir. Bu nedenle kullanılan her madde ister boyar madde, ister yapıştırıcı, ister parfüm, isterse de su ve leke itici kimyasallar olsun, bebeğin bağışıklık sistemini, hormonlarını ve hatta uzun vadeli sağlığını etkileyebilir.

Bebek Bezi Seçerken Nelere Dikkat Ediyorum?

Bilimsel araştırmalar ve son dönemde yayımlanan bağımsız laboratuvar testleri (Mamavation 2024, FDA/CDC, Avrupa Çevre Ajansı, Environmental Working Group [EWG] gibi) bana şunu gösteriyor:

• PFAS (Per- ve polifloroalkil maddeler):
  Su ve leke itici olarak bezlerde kullanılıyor; “sonsuz kimyasallar” olarak anılıyor çünkü vücutta ve çevrede birikiyor, kolay kolay atılamıyor. Kanser, hormon bozukluğu, bağışıklık zayıflığı gibi birçok hastalıkla ilişkilendirilmiş durumda. Bebek bezlerinin neredeyse dörtte birinde yapılan testlerde PFAS tespit edildi (Mamavation, 2024) .
• Ftalatlar:
  Özellikle kokulu, parfümlü bezlerde veya esnek plastik kısımlarda kullanılıyor. Ftalatlar endokrin bozucu yani hormon dengesini değiştiren, erkek çocuklarda kısırlık, hiperaktivite ve obezite riskini artıran kimyasallar (CDC ATSDR; Meeker, 2009).
• PTFE (Teflon) ve Florür:
  Özellikle OEKO-TEX gibi bazı sertifikalarda bile gözden kaçabiliyor! PTFE suda çözünmeyen bir PFAS türü ve bebek bezlerinin üretim zincirinde makine yağlaması veya su-geçirmez tabakalarda kullanılabiliyor.
  Florür ise, özellikle beyazlatma amacıyla kullanılan kimyasal. Yüksek florür maruziyeti çocuklarda tiroid, nörolojik gelişim ve böbrek sorunlarına yol açabiliyor (Peckham, 2015).
• Klor ve Dioksin Türevleri:
  Bezlerde beyazlatma amacıyla kullanılan elementel klor veya klor dioksit, dioksin ve furan gibi kansere yol açabilen toksik yan ürünler bırakabiliyor (ATSDR, 2012).
• Şeffaflık ve Sertifika Tuzağı:
  “Chlorine free”, “natural”, “eco”, “hypoallergenic” gibi ifadeler tek başına güvenli anlamına gelmiyor. Örneğin OEKO-TEX Standard 100, tekstil için önemli bir referans ama PFAS’ın polimer formunu (PTFE gibi) tespit etmiyor ve bazı ürünler hala risk taşıyor .

---

Kısa Bilimsel Gerçekler:

• Yalnızca “fragrance-free” veya “eco” ibaresine değil, içerik şeffaflığına ve gerçek laboratuvar test sonuçlarına bakılmalı.
• TCF (Total Chlorine Free) ibaresi, ECF’den (Elemental Chlorine Free) çok daha güvenli bir beyazlatma süreci anlamına gelir.
• İçerikte paraben, ftalat, klorür, formaldehit, sülfat, sentetik boya, petrol türevleri, polietilen ve polipropilenin varlığı sorgulanmalı.

---

Denediğim Bebek Bezleri: Gerçek Deneyim ve Bilimsel Analizler

---

1. Sleepy Natural (Türkiye)

Bebek bezi bittiği anda, bayram arefesinde, markette bulabildiğim tek bez Sleepy Natural’dı.
İlk deneyimim maalesef kötüydü:

• Emicilik çok zayıftı, gece en az iki kez, gündüz neredeyse saat başı bez değiştirmek zorunda kaldım.
• Sürekli sızdırma ve pişik yaptı.
• Üstelik sitelerinde bezin kimyasal içeriğiyle ilgili (TCF mi, ftalat var mı, paraben, PFAS vs.) hiçbir açık bilgi yok. %0 Klorur diye bahsetmisler ama bu ic yuzeyde sinirli, neresinde kullandilar, elemental olarak mi klorur yok yoksa herhangi bir klorur icerigi mi yok belirtilmemis, cunku agartici kullanilmis ise elemental klorur bulunmayabilir ama biproduct yani klorur yan bilesikleri olabilir bu da tespit edilmedi diye belirtebilirler.
• Bez bembeyaz; aşırı beyazlatılmış olması, klor veya başka ağartıcı kimyasallar kullanıldığına dair şüphe uyandırdı.

Bilimsel Not ve Eksik Şeffaflık:
Kendilerine mail yoluyla ulasmaya calistim urunlerinin tcf ya da tff olup olmadigiyla ilgili ama bana geri donus saglanmadi, büyük bir şeffaflık eksikliği!
Türkiye’de “en çok satılan markalar” arasında olsa bile, içerik beyanı ve bağımsız test sonucu olmadıkça sağlık açısından riskli buluyorum.
Tavsiye: Sadece “ucuz” ve “her yerde bulunuyor” diye tercih etmek yerine, özellikle hassas bebeklerde uzak durulmalı.

---

2. Bamboo Nature (Türkiye’de satılan en “temiz” alternatiflerden)

Anneme Bamboo Nature sipariş ettirdim ve bu bez gerçekten beni etkiledi:

• Emiciliği mükemmel. Uzun süre kuru kalıyor, pişik yapmadı, yumuşacık.
• TCF (Total Chlorine Free), ftalat, paraben ve parfüm içermiyor.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:

Yeni yapilan 2025 calismasina gore Bu markada PFAS bulunamadi, gonul rahatligiyla kullanabilirsiniz!

• Mamavation’ın EPA-sertifikalı laboratuvarında yapılan testlerde, Bamboo Nature Dream Diapers’ta içte 18 ppm, dışta 22 ppm organik flor (PFAS göstergesi) bulundu.
• Yani “tamamen PFAS’sız” değil, ama birçok geleneksel markaya göre çok daha az.
• “Nordic Swan” gibi sıkı Avrupa eko-etiketlerine sahip olması avantaj, ancak Amerika’daki son güncel partilerde düşük düzeyde de olsa PFAS bulunabiliyor.
  Referans: Mamavation, 2024.

Tavsiye: Türkiye’de bulabileceğiniz “en temiz ve güvenli” bez.

---

3. Sleepy Bio Natural

Bir sonraki tercihim yine Sleepy’nin “ekolojik” etiketiyle pazarlanan ürünü oldu.

• Emicilik, klasik Sleepy Natural’dan biraz daha iyi.
• Kalıp ve elastik yapısı daha kullanışlı.
• Fakat, yine pişik yaptı ve dokunduğumda hep bir ıslaklık hissi vardı.

Kimyasal içeriğe dair şeffaf bilgi veya bağımsız test sonucu yine yok.
“Ekolojik” ibaresi, içerik şeffaflığıyla desteklenmedikçe yanıltıcı olabilir. Evet ozellikle Turkiyede bunun cok fazla yapildigini gordum urunlere ekolojik ibaresi eklenerek green-washing denilen bir pazarlama stratejisi yapiliyor ve bu tarz ibareler gercegi malesef yansitmiyor. Bir urunun. ekolojik olmasi mesela dogada florur bulunabilir ama bebeklerin bezlerinde bulunmamasi gerekiyor. Bu tarz yaniltici ibareler Tuketiciyi yanlis yonlendiriyor. Yine bu markanin da sonuclari ve tcf, tff analizleri ile ilgili bilgi talebim husranla karsilandi ne yazik ki.
Tavsiye: Orta-iyi emicilik, ama kimyasal şüpheleri ve pişik riskini dikkate alarak temkinli yaklaşılmalı.

---

4. Coterie (ABD – Premium Kategori)

Amerika’da kullandığım ve gerçekten gönül rahatlığıyla tavsiye edebileceğim tek marka.

• Emicilik ve yumuşaklık 5/5! Geceleri asla sızdırmıyor, pişik yapmadı.
• Parfüm, boya, losyon yok.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:

• Mamavation’ın son laboratuvar testinde Coterie bezlerinin hem içte hem dışta PFAS tespit edilmedi (non-detect).
• Tamamen TCF (Total Chlorine Free), içerik şeffaflığı çok yüksek, EWG onaylı, OEKO-TEX’li kendi sitelerinden sonuclari istediginizde de sizinle paylasiyorlar, bu seffaflik beni o kadar mutlu ediyor ki bir tuketici olarak kendimi asiri degerli hissediyorum. Keske butun markalar boyle olsa!

Referanslar: Mamavation, 2024; The Gentle Nursery, 2024.

Tavsiye: Fiyatı yüksek ama içeriğiyle ve test sonuçlarıyla piyasadaki en güvenli seçeneklerden biri.

---

5. Joonya

İlk zamanlar denemiştim;

• Çok küçük kalıplı, kapasitesi zayıf, çabuk dolup ıslanıyor.
• Koku, parfüm, sert plastik veya benzeri kimyasallara dair belirgin bir şikayetim olmadı.

Laboratuvar Testi:
Mamavation’da Joonya’nın test sonucu yok, ancak Avustralya’da “Nordic Swan”, TCF ve “hypoallergenic” sertifikalarına sahip.
Tavsiye: Kimyasal içerik anlamında nispeten güvenli gözükse de, kapasite ve emicilik açısından tatmin edici değil.

---

6. Eco Boom

Amazon’dan alıp kullandığım Eco Boom,

• Deneyim olarak bana iyi gelmedi; kapasite düşük, çabuk koku yapıyor ve bazen pişik yapabiliyor.
• Fakat içerik anlamında “bambu bazlı”, parfümsüz, doğal kremli olduğu iddia ediliyor.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:
Mamavation testlerinde Eco Boom Bamboo Diapers’ta PFAS tespit edilmedi (non-detect).
TCF ile üretiliyor.

Referans: Mamavation, 2024.

Tavsiye: Konfor ve emicilik beklentiniz yüksekse alternatif bakılabilir; içerik temizlik açısından ise makul.

---

7. Eco-originals

Eco-originals,

• Sert yapıda, kenarları bacakta iz bırakıyor ve sık sık “blowout” oluyordu.
• Emiciliği orta seviyede.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:
Eco-originals’ta PFAS tespit edilmedi. Fakat yeni üretimlerde ECF (Elemental Chlorine Free) kullanılıyor; bu da çok düşük düzeyde de olsa klor bazlı yan ürün oluşabileceği anlamına geliyor.

Referans: Mamavation, 2024.

---

8. Healthy Baby

İki kez şans verdiğim, herkesin “en temiz” dediği Healthy Baby;

• İnce, çok hızlı ıslanıyor, bana göre fiyat/performansı düşük.
• EWG Verified ve içerik şeffaflığı çok yüksek.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:
Mamavation’ın testlerinde hem içte hem dışta PFAS bulunmadı (non-detect), TCF ve OEKO-TEX onaylı.

Referans: Mamavation, 2024.

Tavsiye: Kimyasal temizlik ve içerik şeffaflığı açısından piyasadaki en güvenli markalardan biri.

---

9. EcoPeaCo

• Bambu bazlı, Avustralya kökenli.
• Sertlik ve emicilik düşük.
• Kimyasal içerik ve doğallık vurgulanıyor.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:
Mamavation testlerinde içte 28 ppm, dışta 12 ppm PFAS bulundu.

---

10. Kudos

• ABD’de ilk doğduğunda denemiştim, yeni nesil üretimlerinde formül değişmiş.
• Emiciliği orta seviyede, bazen garip bir plastik hissi veriyor.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:
Kudos’ta bazı partilerde 16–53 ppm arası PFAS bulunmuş. Özellikle üretim serisi değiştikçe içerik temizliği değişebiliyor.
OEKO-TEX sertifikalı, TCF ibaresi var ama PFAS partiler arasında değişken.

---

11. Huggies & Prima

• Türkiye ve Amerika’da denediğim klasik market markaları.
• Klor, ftalat ve yoğun parfüm içeriği nedeniyle şüpheli.
• Kendi deneyimimde ciddi pişik ve sızdırma sorunları yaşadım.

Bilimsel Laboratuvar Sonucu:
ABD versiyonlarında genellikle PFAS bulunmadı; fakat ECF kullanımı ve şeffaf içerik eksikliği nedeniyle sağlık açısından riskli.

---

Bilimsel Literatür ve Test Sonuçlarına Dayalı Karşılaştırmalı Tablo

Marka	PFAS (ppm)	TCF/ECF	Ftalat/Parfüm	Emicilik	Şeffaflık	Kimyasal Risk	Kişisel Not
Coterie	0	TCF	Yok	5/5	5/5	Çok düşük	En iyisi
Bamboo Nature	0	TCF	Yok	5/5	5/5	Cok dusuk	Türkiye’de en iyi
Pura	0	TCF	Yok	5/5	5/5	Cok dusuk	Yeni favorim
Eco Boom	0	TCF	Yok	2/5	3/5	Çok düşük	Temiz ama kapasite az
Healthy Baby	0	TCF	Yok	2/5	5/5	Çok düşük	Temiz ama pahalı
EcoPeaCo	28/12	?	?	2/5	3/5	Orta	Sert ve pahalı
Kudos	16–53 (değişken)	TCF	Yok	3/5	4/5	Orta-yüksek	Parti farklılığı var
EcoOriginals	0	ECF	Yok	3/5	4/5	Düşük	Orta seviye
Sleepy	Belirsiz	Belirsiz	Belirsiz	1/5	1/5	Belirsiz	Tavsiye etmem
Joonya	Bilgi yok	TCF	Yok	2/5	3/5	Düşük	Kapasite az
Prima/Huggies	ND veya bilgi yok	ECF	Var	1/5	2/5	Yüksek	Kimyasallı ve pişikli

---

Kaynaklar:

The Gentle Nursery, 2024

Mamavation PFAS Diaper Study, 2024

Environmental Working Group (EWG) Reports

CDC ATSDR – Phthalates

Peckham S et al., 2015, Community Dent Health

Agency for Toxic Substances, 2012

Meeker JD et al., 2009, Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci