Bir bebeğin ilk nefesi, dünyaya atılan en masum adımlardan biridir. Bu küçük bedenin hayata uyum sağlama süreci ise tahmin edebileceğimizden çok daha karmaşık ve derindir. Çünkü bebek, henüz rahimdeyken başladığı mikrobiyal etkileşimini, doğumla birlikte bambaşka bir boyuta taşır. İşte tam bu noktada, belki de pek çoğumuzun adını duymadığı bir kahraman devreye girer: Lactobacillus reuteri. Adını ilk duyduğunuzda karmaşık gelen bu probiyotik bakteri, bebeğin bağırsağında adeta bir mimar gibi çalışarak sindirim sisteminden beyin gelişimine kadar pek çok süreçte rol oynar. 

Hamilelik, anne adayının yalnızca kendisine değil, bebeğine de iyi bakması gereken bir dönemdir. Pek çok uzman, 6. aydan itibaren Lactobacillus reuteri takviyesinin vajinal florayı dengeleyerek strep+ bakteriler gibi risk unsurlarını baskıladığını dile getirir. Bu, vajinal doğum sürecini kolaylaştırırken bebeğe de daha sağlıklı bir ilk mikrobiyal temas sağlar. Öyle ki, bebeğin doğum kanalından geçerken aldığı faydalı mikroorganizmalar, ileride bağışıklığını şekillendirecek küçük yapı taşları hâline gelir. Antibiyotik kullanımının oldukça yaygın olduğu günümüzde ise annenin kendi mikrobiyotasını koruması ve güçlendirmesi ayrıca önem kazanır. Çünkü antibiyotikler, zararlı patojenleri yok ederken yararlı bakterileri de etkiler ve annenin dengeli flora yapısı zayıflayabilir. Bu aşamada Lactobacillus reuteri desteği, mikrobiyal çeşitliliği koruyarak hem anne hem de bebek için bir güvence oluşturur.

Bazen bir bebeğin ağlaması, sadece fiziksel bir rahatsızlığı ifade etmekten öte, anneyle bir tür iletişim kurma biçimidir. Fakat sürekli tekrarlanan gaz sancısı ya da kolik nöbetleri, bu iletişim kanalını oldukça zorlayabilir. Tam da bu noktada, probiyotik takviyesi, bebeğin ağlama süresini kısaltırken, anne-bebek arasında daha sakin ve sevgi dolu bir bağ kurulmasına destek olur [1,2]. Üstelik bu bağ, yalnızca beslenme seanslarında değil, gün boyu süren ince bir etkileşim olarak devam eder. Annenin yorgunluğunu bir nebze hafifletmek, bebeğin huzurunu artırmak ve ikisi arasındaki duygusal senkronizasyonu güçlendirmek, tüm ailenin yaşam kalitesini yükseltir. Çünkü anne ile bebek arasındaki tensel ve duygusal temas, sağlıklı bir mikrobiyota ile birleştiğinde, fiziksel ve ruhsal refahın bütüncül bir resmini çizer.

Yetişkinlerin dahi yoğun stresten etkilendiği bir dünyada, uykunun ne kadar kıymetli olduğu açıktır. Bebekler, henüz kortizol başta olmak üzere pek çok hormonun düzenini yeni yeni öğrenirler. Bağırsaklardaki faydalı bakteriler, bu döngüde serotonin sentezine katkı sağlayarak melatonin salınımını da uyarabilir [7]. Lactobacillus reuteri, bebeğin bağırsağında serotonin salgılanmasını teşvik ederek neokorteks gelişimine destek verebilir. Serotonin, mutlulukla ilişkilendirilen bir nörotransmitter olsa da aynı zamanda bilişsel işlevleri, uyku döngüsünü ve ruh hâlini de şekillendirir. Bebekte bu hormonun dengeli üretimi, gelecekte stresle daha iyi baş edebilen, duygu durumu daha istikrarlı yetişkinler olmasının kapısını aralar. Üstelik serotonin düzeyleri arttığında, melatonin üretimi de desteklenir. Bebeğin uykuya geçişi kolaylaşır, gece boyu daha az uyanır ve genel olarak daha iyi dinlenmiş bir hâlde güne başlar. Bu durum, tüm aile bireylerinin ruh hâline pozitif yansır. Alınan her beş damla L. reuteri, bebeğinizin rüyalarına belki de daha dingin bir fon oluşturur. Zira sağlıklı bir uyku, yalnızca bedensel değil, aynı zamanda zihinsel yenilenmenin de temel taşıdır.

Bebeğinizin ilk dişleri, hem heyecan verici hem de bazen sancılı bir süreç olabilir. Dişlerin erken çürümesi, beslenme alışkanlıklarını ve hatta konuşma gelişimini dahi etkileyebilir. Fakat Lactobacillus reuteri’nin diş sağlığına yönelik koruyucu etkileri de bilimsel araştırmalarda yer bulmuş durumda. Bazı suşlar, zararlı bakteri türlerinin diş yüzeyine tutunmasını zorlaştırarak plak oluşumunu azaltabilir. Böylece, bebeğinizin yalnızca bağırsak ve beyin sağlığını değil, ağız florasını da desteklemiş olursunuz. Sağlam dişlerle büyüyen bir çocuk, ileride beslenme ve genel sağlık açısından daha avantajlı bir konuma sahip olur.

Günümüzde, otizm ve DEHB gibi nörogelişimsel durumların altında yatan pek çok faktörü inceleyen araştırmalar, bağırsak-beyin eksenine özel bir yer ayırır. L. reuteri takviyesinin, bu tür durumların oluşmasını tamamen engellediğini söylemek abartılı olsa da, semptomların hafiflemesinde ve davranışsal iyileşmelerde olumlu bir rol oynayabileceği gündeme gelmiştir [3]. Bu, ebeveynlere “herhangi bir şey yapmak yerine, hiçbir şey yapmamaktan daha iyidir” türünde bir motivasyon sağlar. Şefkatli bir bakım, düzenli probiyotik desteği, uygun eğitim yöntemleri ve profesyonel destek bir araya geldiğinde, bu tablo içinde büyüyen çocuğun hayat kalitesi anlamlı ölçüde artabilir.

Yukarıda değindiğimiz gibi, Lactobacillus reuteri farklı suşlarıyla öne çıkan ve her bir suşun kendine özgü biyolojik avantajlar sunduğu bir probiyotiktir. Örneğin, L. reuteri DSM 17938, gaz sancıları ve kolik ataklarını hafifletmek üzere çok sayıda çalışmada incelenmiştir [5]. L. reuteri ATCC PTA 5289’nin ise ağız florasını korumaya ve diş çürüklerini önlemeye katkısı vurgulanır [4]. Bazı araştırmalar, L. reuteri ATCC PTA 6475’in inflamasyonu düzenleyebilecek potansiyelinden söz etmektedir [6]. Bu çeşitlilik, ebeveynlere ve sağlık uzmanlarına, bebeğin gereksinimlerine en uygun suşu seçme imkânı sunar. Önemli olan, bilimsel verilerle desteklenmiş güvenilir markaları ve doğru dozajları tercih etmektir. Çünkü her bakteri suşunun etki mekanizması, konakçıyla kurduğu iletişim ve hedef dokudaki işlevi, küçük de olsa farklılıklar barındırır. Bebeklerin henüz olgunlaşmamış bağışıklık sistemi, doğru seçilmiş bir suş sayesinde daha yumuşak bir adaptasyon dönemi geçirebilir.

Son Söz ve Pratik Öneriler

• Hamilelik Süreci: Altıncı aydan itibaren annenin L. reuteri takviyesine başlaması, vajinal florayı güçlendirerek strep+ riskini azaltabilir ve vajinal doğuma katkı sağlayabilir.

• Doğumdan Sonra: Bebek, doğduğu günden itibaren 5 damla L. reuteri ile tanıştırılabilir; bu damlalar sindirim rahatlığından bağışıklık desteğine kadar geniş bir yelpazede fayda sunar.

• Beyin ve Duygu Dünyası: Serotonin ve melatonin salgılanmasını destekleyen bu probiyotik, bebeklerde daha sakin bir mizacın ve daha düzenli bir uykunun anahtarı olabilir.

• Diş Sağlığı: Süt dişleri yeni filizlenirken L. reuteri kullanımı, zararlı bakterilerin tutunmasını engelleyerek erken çürük riskini azaltabilir.

• Ekstra Dikkat: Herkesin antibiyotik kullandığı bu çağda, anne ve bebeğin mikrobiyota dengesini korumak için ek probiyotik alımı gitgide daha kritik hâle gelmiştir.

Bu noktalara özen göstererek, bebeğinize hem beden hem de zihin sağlığında güçlü bir başlangıç sunabilirsiniz. Sağlıklı bir mikrobiyota, sadece bağırsaklarda değil, tüm hayat yolculuğunda sessiz ve derinden işleyen bir koruma kalkanı gibidir.

Ref:

1. Savino F, Pelle E, Palumeri E, Oggero R, Miniero R. Lactobacillus reuteri DSM 17938 in infantile colic: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Pediatrics. 2010;126(3):e526-e533.

2. Indrio F, Di Mauro A, Riezzo G, Panza R, Cavallo L, Francavilla R. Prophylactic use of a probiotic in the prevention of colic, regurgitation, and functional constipation: a randomized clinical trial. JAMA Pediatr. 2014;168(3):228-233.

3. Tomova A, Husarova V, Lakatosova S, et al. Gastrointestinal microbiota in children with autism in Slovakia. Physiol Behav. 2015;138:179-187.

4. Stensson M, Koch G, Coric S, et al. Oral administration of Lactobacillus reuteri during the first year of life reduces caries prevalence in the primary dentition at 9 years of age. Caries Res. 2014;48(2):111-117.

5. Szajewska H, Kolodziej M. Systematic review and meta-analysis: Lactobacillus reuteri DSM 17938 in the management of infant colic. Aliment Pharmacol Ther. 2015;41(11):1038-1049.